kanoleut.nl
een kleine en gezellige groep enthousiaste Twentse kanoërs...
Materiaal, uitrusting en kleding
Dat bovengenoemde items bij kunnen dragen tot meer veiligheid is zonder meer een feit. Maar bedenk goed dat ze niet zaligmakend zijn. De echte veiligheid hangt uiteindelijk meer af of je gevaarlijke situaties kan vermijden dan van allerlei noodgrepen die je moet uitvoeren.
Boot
Over de kano of kayak of Canadees is veel te schrijven of te zeggen, maar daar zijn prima boeken, publicaties en sites over.
Ik wil het hier hebben over maar één aspect van de boot: en dat is de VEILIGHEID!
De boot moet onzinkbaar gemaakt zijn. De eenvoudigste manier is om in de punt vóór de voetensteun en achter het zitje in het achterste deel van de kano een opblaasbare drijfkussen te plaatsen. Deze zijn te koop in elke kanospeciaalzaak. Op het moment dat je onvrijwillig uit je boot wordt gegooid dan hoef je je om de boot geen zorgen te maken. Sterker nog: het kan zelfs je leven redden als de kant verder weg is dan jij in de gegeven omstandigheden kan zwemmen. Andere manieren om drijfvermogen te creëren zijn polystyreenblokken (=piepschuim), maar die hebben als nadeel dat als de boot volloopt met water ze de neiging hebben om eruit te drijven. Daarom heb ik ook wel eens gezien dat de loze ruimte in de voor en achterpunt wordt gevuld met isolotieschuim. Je moet echter wel bedenken dat je het er nooit meer uit kan. Met drijfzakken heb je dat probleem niet.
Een boot kan van verschillend materiaal gemaakt zijn. Zo heb je houten kano's, die blijven sowieso drijven. Veel kano's zijn echter van polyester gemaakt. Het is een licht en hard materiaal. Nadeel is echter dat het bij puntbelasting makkelijk kan barsten. Als dit het geval is zal de boot zinken indien deze niet is voorzien van voldoende drijfvermogen. Polyethileen is veel taaier, maar ook zwaarder. Een kano van dit materiaal kan veel meer hebben en is dus veiliger om mee te varen als de boot in aanraking komt met rotsen e.d. Wildwaterboten zijn dan ook meestal van polyethileen gemaakt.
Een spatzeil moet voorkomen dat bij de eerste golf de boot meteen halfvol water staat. Ga dus nooit zonder spatzijl kanoën, tenzij het zulk mooi warm weer is dat het je om het even is of je gaat kanoën of zwemmen. Ooit ben ik een meertje in Zweden overgestoken op zo'n mooie warme zomerdag. Toen we uit de beschutting waren van het bos en de heuvels kregen we te maken met een nare wind die ons het leven zuur maakte met golven van bijna een meter die ons van schuinsachter inhaalden. Wat was ik blij met de spatzijltjes!
Grootwater-boten zijn vaak uitgerust met grijplijnen. Indien de vaste wal te ver weg is én je bent niet in staat op open water in je boot te klimmen, dan heb je een houvast om je drijvende te houden.
Ik heb zelf op mijn grootwaterboot een grijplijn die ik aan één kant los kan maken zodat de grijplijn dan kan fungeren als sleeplijn . Dit is weer handig als je iemand die uitgeput of onderkoeld is op "sleep" moet nemen of als jezelf geholpen moet worden de oever te bereiken.
Kleding
Belangrijk bij kanokleding is comfort. Je moet je makkelijk kunnen bewegen, maar ook goed beschermd zijn tegen weer, wind en koude.
Tegenwoordig zijn er tal van materialen, die uitermate geschikt zijn voor outdoor-aktiviteiten. Het principe is eenvoudig: bij de keuze van je kleding ga le uit van een 3-lagen systeem:
- onderlaag: is een dunne vochtregulerende laag onderkleding.
- tussenlaag: dit is de isolerende laag, maar moet wel vocht verder af kunnen voeren.
- buitenlaag: moet je beschermen tegen de wind, regen of andere weersinvloeden.
- transpiratie-vocht moet afgevoerd kunnen worden, dus ademend oftewel vochtregulerend. Bij de gewone sport-winkel kun je thermo onderkleding kopen die aan deze eiden voldoen. Uitgerust met deze onderkleding kun je eigenlijk de hele winter door kanoën.
- isolerend, maar mag geen vocht vasthouden! Fleece is dus hier uitermate geschikt voor. Een wollen trui of katoenen T-shirt dus absoluut NIET. Die blijven lang nat aanvoelen en je koelt dus snel af. Een fleece-trui daarentegen, die nat is geworden, slinger je heel makkelijk weer droog en je trekt hem vervolgens weer aan en in "no-time" heb je het weer warm.
- Anorak: Deze beschermd je tegen wind en water. Zeer licht in gewicht en doordat er vaak neopreen-manchetten en ook een neopreen-kraag in zitten voorkomt het dat er water in loopt tijdens het kanoën. Wel een dure aanschaf, maar zowel 's zomers als 's winters goed te gebruiken. Door de windwerende werking geeft het 's winters extra isolatie en 's zomers heb ik het anorak altijd bij me: je frommelt het heel makkelijk ergens tussen je uitrusting. Let bij aanschaf er wel op dat er nog een dikke fleece-trui onder moet kunnen.
- Een neopreen-pak of "Long John" geeft bescherming tegen kou. Mocht je te water raken, dan ben je niet zo snel onderkoeld. Ook bij het uitstappen geeft het meer vrijheid doordat het niet erg is als je pak nat wordt. Sterker nog: een nat neopreenpak geeft meer isolatie dan een droog pak. Bij wildwater- of brandingkayakken ga ik veelal eerst met pak en al in het water zodat deze op lichaamstemperatuur komt. Ook weet je dan wat de temperatuur van het water met je doet. Je kunt beginnen met een afgedankt duikpak, maar de specifieke kano-suit heeft een voorgevormde "zit" in het pak waardoor je niet door het duikpak achterover gaat hangen in de boot. Bovendien heeft een kano-wetsuit verstevigde knieën, zit en ellebogen. Als je kan eskimoteren maakt een neopreen-pak dit ook 's winters op buitenwater mogelijk zonder dat je het daarna koud hebt.
- Neopreen-schoenen: Niet duur en erg, erg veel gemak. Iedereen die begint met kanoën schaft dit vrij snel aan. Geen koude voeten meer tijdens een winterse tocht, nadat je een natte sok hebt opgelopen tijdens het in- of overstappen!
Veiligheids-attibuten
- Zwemvest. Wij als Kanoleu"t" stellen ze verplicht op veel van onze tochten. Je moet dit doen als het water erg koud is, als je stuwen kan verwachten en op stromend water of als de kant verder weg is dan een vermoeide deelnemer kan zwemmen. En soms is het prestatievermogen van een deelnemer niet goed in te schatten en moet je veiligheidshalve het zwemvest - net als de helm - verplichten. Daarom hebben wij ook enkele zwemvesten en helmen voor algemeen gebruik beschikbaar. Ook duidelijk in de aankondiging van de tocht vermelden wij of een helm of vest verplicht is.
Specifiek aan een kano-vest zijn de extra grote armsgaten en een korte romp.De pasvorm is zodanig dat er een optimale bewegelijkheid gewaarborgt is. Het is géén drijfvest maar een zwemvest.
Zwemvesten zijn altijd duur. Het begint bij zo'n €50 , maar voor iets meer geld krijg je erg veel meer comfort. Zo zitten er allerlei handige zakjes in zo'n vest, aansluitingen voor sleeplijnen, een snel-los-koppeling (veiligheidssluiting), een waterbestendige fluit voor noodsituaties, een ingebouwd rugtasje, etc. Voor mijn uitgebreide vest met alle extra's heb ik zo'n €90 betaald. - Helm. Deze zijn er in tal van uitvoeringen. Een goedkope van rond de €25 voldoet al vaak aan alle eisen. Ook hier geldt: let erop dat ie goed zit. Als een helm niet lekker zit, zal je hem ook niet makkelijk dragen! Ook bij een simpel tochtje over een beekje doe ik hem op, omdat je te maken kan krijgen met allerlei overhangende takken, maar het geeft ook weer wat extra isolatie tegen de kou!
Waar moet je op letten?
De helm moet tot op de wenkbrouwen zitten, de oren beschermen maar niet afsluiten zodat je nog wel een stroomversnelling kan horen aankomen. De helm moet te sluiten zijn m.b.v. een kinband en goed stevig zitten, zodat je het niet zomaar kan verschuiven. Bovendien moet de helm voorzien zijn van voldoende ventilatie en afwaterings-openingen. 
Werplijn. Als je met een groep gaat dan is een minimale vereiste dat er minstens 1 werplijn aanwezig is. Een werplijn vereist wel een aantal speciale technieken in gebruik. Iets wat je heel makkelijk kan oefenen op een geschikt moment. Het moet niet zo zin dat je in een panieksituatie het ding niet weet te gebruiken.
De lijn zit opgeborgen in een werpzak met een grijplus eraan (zie foto). De zak is gesloten met een klittenbandje, die je één beweging los kan maken. Door het uitstekende touw vast te houden kun je de zak met het touw direct naar de drenkeling of kanoër gooien. Kan het slachtoffer niet in één keer de zak of het touw te pakken krijgen, dan hoef je het touw niet weer in de zak te doen, maar vul je de zak met water, zodat deze makkelijker te gooien is.- EHBO-tas. Ik heb een oprolbaar EHBO-tasje waarin naast de standaard zaken als pleisters, jodium en dat soort dingen ook een temperatuurmeter en warmhoudfolie zit.
De tas is in opgerolde toestand een "worst" van zo'n 30 cm met een diameter ongeveer 15 cm. en ik stop het in mijn waterdichte zak. - Opblaasbaar telefoonhoesje. Neem altijd een telefoon mee! Meestal moet je eerst zoeken in de omgeving naar een gelegenheid waar je kunt bellen. Met een mobieltje op zak is hulp eerder op de plek! Je kunt je telefoon opbergen in je waterdichte zak, maar als je beschikt over een waterdicht hoesje kun je direct vanuit je kano bellen. Je hoeft je telefoon niet eerst uit het hoesje te halen om te kunnen bellen. Door het hoesje op te blazen zinkt de telefoon niet als ie in het water raakt.
TIP: Wat ook werkt is zo'n afgedankte melkbeker die kinderen mee nemen naar school (van hard plastic) waar m.b.v. een klein gaatje in de rand van het deksel een draadje is bevestigd. Voilà: een waterdicht mini-tonnetje te bevestigen binnen handbereik.
Overige uitrusting
- Met een thermosfles -gevuld met heet water- kun je ten alle tijden koffie , chocolademelk of soep maken. Warme drank is belangrijk om het "motortje" aan de praat te houden. Zie ook het hoofdstuk onderkoeling .
Ik heb een mooie gestyleerde outdoor-thermosfles van meer dan 40 euro, die ongeveer de koffie 2 uur warm houdt. En ik heb er één van € 5,95 bij de Aldi met een inhoud van bijna een liter die het hete water 12 uur(!) warm houdt. Je snapt dus wel dat deze laatste meer gebruikt wordt dan de eeerste.Ik doe hem altijd los in de boot, want hij blijft toch drijven. - Waterdichte tas of -ton. Als je géén boot met waterdichte compartimenten hebt dan heb je dit nodig om het één en ander droog te kunnen houden. Ik heb een tas van 20 liter - die past nog nèt tussen mijn zitje en opblaasbare luchtkussen - en ik heb hem altijd bij me.
Wat heb ik er zoal inzitten? Etenswaren, snoep, pakjes instant soep en instant koffie, suiker en druivesuiker, een EHBO-tas, droge handdoek, thermohemd en -broek, een reserve fleece-muts, ducktape (om een klein lek tijdelijk te maken), neopreen handschoenen, een zonnebril, etc.
Stop er nooit drinken in! Je loopt dan het risico dat de inhoud alsnog nat wordt!!
Als alle voorbereidingen gedaan zijn en ook het materiaal is in orde zou de tocht kunnen beginnen...Ware het niet dat we nog wat aandacht moeten besteden aan wat gedragsregels . De puntjes op de i!